Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh

Bảo tàng được thành lập năm 1978 với tên gọi ban đầu là Bảo tàng Cách mạng thành phố Hồ Chí Minh. Ngày 13-12-1999, đổi tên thành Bảo tàng Thành Phố Hồ Chí Minh, là nơi trưng bày các hiện vật và tư liệu về sự hình thành, lịch sử đấu tranh và phát triển của thành phố Hồ Chí Minh.

Hiện nay bảo tàng đang bảo quản 178.303 đơn vị hiện vật, trong đó 20.108 đơn vị hiện vật đã kiểm kê khoa học, 154.724 đơn vị hiện vật bảo quản tạm thời và 3.471 đơn vị hiện vật tham khảo, tất cả tạm thời được chia thành 58 bộ sưu tập theo các chủ đề: Hiện vật của các nhân vật lịch sử; Sự kiện lịch sử; Huy hiệu, huy chương, huân chương; Nhạc cụ, đạo cụ; Hiện vật “Việt Nam qua các kỳ SeaGames”; Truyền đơn, biểu ngữ, apphích, khẩu hiệu; Vật dụng làm từ phế liệu chiến tranh; Phương tiện vận chuyển trong kháng chiến; Kỷ vật trong tù; Hiện vật trong cuộc tổng tiến công và nội dậy xuân 1968; Hiện vật dùng trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử; Hiện vật khảo cổ…

Lịch sử bảo tàng

Tòa nhà bảo tàng Thành Phố Hồ Chí Minh, xưa từng là dinh Thống đốc Nam Kỳ, tòa án tối cao và thường được gọi là dinh Gia Long vì nằm trên đường Gia Long thời ấy. Tòa nhà do kiến trúc sư người Pháp – Foulhoux vẽ kiểu và thiết kế, được xây dựng trong những năm 1885 – 1890 theo kiểu cổ điển – phục hưng: mặt tiền của tầng lầu mang đường nét Tây phương, nhưng phần mái lại mang dáng dấp Á Đông. Mặt ngoài tòa nhà có các trụ cột lớn nhỏ bao quanh, mô phỏng theo kiến trúc cổ của bảo tàng danh tiếng Louvre Paris do kiến trúc sư Claude Perrault thiết kế năm 1670, dưới triều hoàng đế Louis XIV. Hai bên cổng ra vào có hàng trụ cột chắn ngang. Năm 1943, cổng này được thay đổi bằng cách xây dựng một mái hiên.

Bức tượng bán thân ở giữa mặt tiền tam giác biểu hiện cho nền Cộng hòa Pháp, có hình mặt nạ nghiêm trang ở giữa; hai bên chạm trổ bằng các nét vẽ dịu dàng, tượng trưng cho thế giới quyến rũ như: cành dương liễu, hình tràng hoa – lá bao xung quanh, rắn khoanh tròn, đóng khung bằng con gà và chim cú (biểu tượng cho ngày và đêm) ở hai góc. Phía sau đầu tượng bán thân có một vòng hào quang ví như mặt trời nhân hậu.

Mục đích ban đầu của tòa nhà là Bảo tàng Thương mại trưng bày những sản vật trong nước. Vì thế ở hai bên cửa chính có hai tượng nữ thần Thương nghiệp và Công nghiệp và các phù điêu trang trí đắp nổi đều lấy biểu tượng thần thoại Hi Lạp cùng với cây cỏ và thú vật vùng nhiệt đới. Những kiểu vẽ hình học thể hiện cho động vật và thảo mộc tô đậm nền trụ ngạch mặt tiền. Một khuôn mặt trẻ với mái tóc xõa hình cánh chim, đeo xâu chuỗi ngọc tạo vẻ cầu kỳ cho các trụ cột lớn, trông giống thần Thương mại Ba Tư xưa Hermès – Mercure.

Nhưng khi xây xong, tòa nhà trở thành tư dinh Thống đốc Nam kỳ Henri Eloi Danel. Sau đó, tòa nhà đổi chủ nhiều lần, đặc biệt là chỉ trong năm 1945, tòa nhà đã 5 lần thay đổi chủ nhân. Tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp, Thống đốc Yoshio Minoda (người Nhật) chiếm dinh này. Tháng 7 năm đó, phát xít Nhật mới giao dinh này cho chính phủ Bảo Đại – Trần Trọng Kim. Viên Khâm sai Nam bộ Nguyễn Văn Sâm ở chẳng bao lâu thì ngày 25-8-1945, lực lượng cách mạng hạ cờ quẻ ly kéo cờ đỏ sao vàng và từ đây tòa nhà trở thành trụ sở của Ủy ban Hành chánh Lâm thời Nam bộ, rồi của Ủy ban Nhân dân Nam bộ. Ngày 10 -9 -1945, Trung tá B. W Roe (phái bộ quân sự Anh) ngang ngược chiếm dinh, buộc Ủy ban Nhân dân Nam bộ phải dời về dinh Đốc lý (nay là trụ sở Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ hí Minh).

Sau khi chiếm lại Sài Gòn, từ ngày 23-5-1947, Pháp giao dinh này cho Lê Văn Hoạch làm trụ sở chính phủ Nam kỳ tự trị và sau đó chuyển cho Trần Văn Hữu làm dinh Tổng trấn (sau đổi thành Thủ hiến) Nam phần (từ 2-6-1948)

Sau hiệp định Genève 1954, Ngô Đình Diệm dùng tòa nhà này làm dinh Quốc khách. Ngày 27-2-1962, dinh Độc Lập bị ném bom, Ngô Đình Diệm dời phủ tổng thống sang đây. Hai mươi tháng sau, ngày 1-11-1963, quân đội Sài Gòn làm đảo chính, Ngô Đình Diệm bị lật đổ. Năm 1966, dinh Độc Lập xây lại xong, tòa nhà này được làm trụ sở của Tối cao Pháp viện.

Trong thời gian ở toà nhà này, Ngô Đình Diệm đã cho xây dựng hầm bí mật trong dinh. Theo hồ sơ lưu trữ, hầm được xây dựng từ tháng 05-1962 đến tháng 10-1963 với tổng kinh phí 12.514.114 đồng đương thời theo bản thiết kế của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ. Hầm cao 2,2 m, đúc bằng xi măng cốt sắt (170 kg sắt/1m3 bê tông) rất kiên cố, tường dày 1 m với 6 cửa bằng sắt, đóng mở bằng bánh lái như tàu thủy. Hầm có hai cầu thang xuống, trong hầm có 6 phòng: phòng khách có diện tích 12,8 m2 đặt chiếc bàn tròn, một cái ghế bành, một chiếc tràng kỷ. Phòng vệ sinh rộng 12,8 m2. Phòng máy đèn: 13 m2. Phòng để vật dụng linh tinh: 2,25 m2. Phòng Ngô Đình Nhu và phòng Ngô Đình Diệm rộng 17 m2 có lắp hệ thống thông tin liên lạc gồm: một bình ắc quy, radio lớn, radio xách tay, một máy thu phát tín hiệu RCA. Hầm có hai lối ra hướng đường Lê Thánh Tôn và có sáu lỗ thông gió, hai lỗ thoát nước bẩn, không có đường thông ra ngoài.

Sau ngày 30-4-1975 ít lâu, Ủy ban Nhân dân Thành phố quyết định sử dụng toà nhà này làm Bảo tàng Cách mạng Thành phố Hồ Chí Minh ngày 12-8-1978, đến ngày 13-12-1999 được đổi tên thành bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh như hiện nay.

Toàn cảnh Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh

Nội dung trưng bày

Hình thức trưng bày của bảo tàng Thành Phố Hồ Chí Minh khá phong phú. Trong đó, ngoài 8 phòng trưng bày cố định, bảo tàng còn tổ chức trưng bày theo chuyên đề, sự kiện và trưng bày lưu động. 8 phòng trưng bày cố định gồm:

Thiên nhiên – khảo cổ: Giới thiệu vị trí địa lý, địa chất, khoáng sản, địa hình, khí hậu, động – thực vật, hệ thống sông ngòi của thành phố. Trưng bày những công cụ lao động: rìu đá, cuốc đá, trang sức, đồ kim khí, hình thức mai táng tìm được ở các di tích khảo cổ Bến Đò, di tích Gò Sao, Rỏng Bàng, Gò Cát, Giồng Cá Vồ, Giồng Phệt, Giồng Am, các di tích trong nội thành của thành phố Hồ Chí Minh.

Thương mại – dịch vụ: Với hơn 527 hiện vật, 36 ảnh và 10 bản đồ….giới thiệu khái quát về vai trò trung tâm kinh tế của Sài Gòn đối với khu vực phía Nam nói riêng và cả nước nói chung qua các vấn đề: Hệ thống cảng Sài Gòn, chợ Bến Thành và những chợ xưa, các cửa hàng của người Hoa xưa, các hiện vật đo lường xưa nay, hệ thống giao thông: với các bến xe, ga tàu hỏa, sân bay…

Địa lý – hành chính Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh: Trưng bày khái quát quá trình hình thành và phát triển của Sài Gòn –thành phố Hồ Chí Minh về mặt địa lý, hành chính qua các bản đồ, biểu đồ từ xưa đến nay. Các bản đồ cổ lập nên từ đầu đến giữa thế kỷ XVII, cho thấy mạng sông rạch là yếu tố cơ bản của cấu trúc thành phố. Hiện nay, hệ thống sông rạch ấy được thay thế bằng những đại lộ (đường Hàm Nghi, Nguyễn Huệ…)

Đấu tranh cách mạng 1930 – 1954: Các phong trào đấu tranh chính trị do đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, gương hy sinh của Tổng bí thư Trần Phú, của Lý Tự Trọng, Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Thị Minh Khai, Lê Hồng Phong… Phòng trưng bày tái hiện phần nào quang cảnh ngày độc lập tại quảng trường Norodom – Sài Gòn ngày 02-09-1945 và cuộc kháng chiến 1945 – 1954.

Đấu tranh cách mạng 1954 – 1975: Trưng bày các các vấn đề: hội nghị Genève ngày 21-07-1954, phong trào Đồng Khởi năm 1960, địa đạo Củ Chi, sự ra đời của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam 20-12-1960, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968, chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ngày 06-06-1969, Hội nghị Paris ngày 27-01-1973, chiến dịch Hồ Chí Minh 1975, phong trào đấu tranh của các nước ủng hộ nhân dân Việt Nam.

Văn hóa: Mô tả một lớp Hán học ở Gia Định vào thế kỷ XVIII; hệ thống trường dạy chữ Quốc ngữ, chữ Pháp: trường Cơ khí Á Châu, trường nghệ thuật Gia Định, trường Petrus Ký…trường nữ sinh Sài Gòn; báo chí Sài Gòn đầu thế kỷ XX; các tín ngưỡng – tôn giáo: tín ngưỡng thờ ông bà, các tín ngưỡng dân gian, Phật giáo, Thiên chúa giáo…

Nghệ thuật Cải Lương: Trưng bày sưu tập nhạc cụ với bộ gõ, bộ kéo, bộ hơi, trang phục của các NSND Phùng Há, nghệ sĩ Thanh Nga, NSUT Lệ Thủy, NSND Bảy Nam, đặc biệt là chân dung các nghệ sĩ từ xưa đến nay.

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s